Hasta için sağlıklı beslenme çok önemli. Kişinin kendini rahatsız eden yiyeceklerden uzak durması gerekir. Çok fazla yememek gerek. Sık ve az yemek daha sağlıklı...

Florance Nightingale Hastanesi İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Süleyman Uraz ile sizler için bir söyleşi gerçekleştirdik. Uraz, mide rahatsızlıklarının belirtileri, tedavi yöntemleri üzerine bizi aydınlatırken, aynı zamanda sağlıklı bir yaşam için dikkat etmemiz gereken başlıca beslenme ve davranış biçimleri konusunda da son derece önemli bilgiler verdi.

Reflü nedir? Genelde yaşlılarda mı görülür? Gençlerde görülme oranı nedir?

Reflü, midedeki asit içeriğin gıdalarla birlikte ya da sadece asit olarak  yemek borusuna kaçmasıdır. Bu bebeklikten itibaren tüm yaşlarda görülebilir. İleri yaşlarda  artar reflü sıklığı. Yaşla birlikte hem diyaframın yapısındaki gevşeme hem belki diyet faktörleriyle birlikte reflü sıklığı artar. Reflü, birtakım beslenme ve çevresel faktörlerin  etkisiyle gençlerde de görülür. Reflüsü olan insanlarda göğüs arkasında yükselen bir yanma hissi olur. Ağza acı su gelir, boğazda gıcıklanma olur. Diş çürükleri, ses kısıklıkları, bazen akciğer problemleri de  reflü sonucunda oluşabilecek rahatsızlıklar arasındadır.

Gastrit nedir? Temel nedeni stres midir?

Gastrit, midenin mukoza dediğimiz iç yüzeyinin birtakım faktörlerle iltihaplanması, kızarık ve ödemli bir hal almasına denir. Akut ve kronik olmak üzere ikiyi ayrılır gastrit. Akut gastrit erken dönemde ortaya çıkan gastrittir. Kronik gastrit ise daha çok uzun süreli etmenlerle ortaya çıkan gastrittir. Alkol, sigara, birtakım rahatsızlık hissi veren gıdalar gastrite neden olur. Stres de asit salgısını artırarak doku hasarının artmasına sebep olur. Dolayısıyla stres çok önemli bir faktördür gastrit rahatsızlığında…

Mide rahatsızlığı için belirtiler yeterli midir? Yoksa endoskopi şart mıdır?

Mide rahatsızlıkları çok değişik şekillerde ortaya çıkar. Mide ağrısı olan, bulantı, kusması olan bir hastada birçok hastalık düşünülebilir. Gastrit ihtimallerden biridir. Düşündüğümüz hastalıkların birbirinden ayrılmasında ya da hangisi buna sebep oluyor diye teşhis konmasında endoskopik muayene çok yararlıdır, bazen de şarttır, hem oradaki tanıyı koymak, hem de patolojik bir bulgu varsa oradan biyopsi almak için. Endoskopi artık günümüzde kolay ve konforlu yapılan bir işlem. Herhangi bir yan etkisi, bir mahsuru yoktur.

Gastrit ve reflüde beslenmenin etkisi nedir? Beslenmemizde nelere dikkat etmeliyiz?

Hasta için sağlıklı beslenme çok önemli. Kişinin kendini rahatsız eden yiyeceklerden uzak durması gerekir. Çok fazla yememek gerek. Sık ve az yemek daha sağlıklı. Çok tuzlu yiyecekler, kafein, nikotin, alkollü yiyecek ve içecekler, reflüde önemli rol oynayan kimyon, nane gibi maddeler, özellikle fastfood kültürüyle birlikte tüketimi hızlanan ketçap ve mayonez uzak durmamız gereken gıdalar arasında. Çok yağlı cipsler, patates kızartmaları, soslar sağlıklı yiyecekler değil. Çok asitli ve gazlı içeceklerden de elbette uzak durmak gerekir. Özellikle reflü hastaları yeme – içme alışkanlıklarının yanında yatma saatlerine de çok dikkat etmelidirler. Yatmaya üç saat kala yemeyi ve içmeyi kesmek gerekir. Bununla birlikte yatak baş tarafının on santim kadar yükseltilmesi gerekir. Yastığı yükseltmek başı yükseltir. Bundan bahsetmiyorum ben. Gövdeyi yükseltmek gerekir. Yatağa meyil verilmesi reflü açısından çok önemli. Daha çok haşlama yiyecekler tercih edilmelidir. Katkılı ve baharatlı değil, sade besinleri yemek gerekir. Birkaç yemeği birbirine karıştırmaktansa sade yemek daha sağlıklıdır.

Mide rahatsızlıkları bağırsak rahatsızlıklarını tetikler mi? İkisi birbirine bağlı mıdır?

Mide ve bağırsaklardan birinin bozukluğu diğerini bir miktar etkiler. Bağırsakların iyi çalışmaması, kabızlık ve karında şişkinlik mide rahatsızlığını beraberinde getirebiliyor. Birbiriyle çok yakın ilişkide organlar olduğu için, birinin fonksiyon bozukluğu diğerinde de bozukluk yaratabilir. Sağlıklı bir yaşamın yolu mideden geçer…

Nelere dikkat etmeliyiz? Hastalığa karşı nasıl bir savunma geliştirmeliyiz?

Her şeyden önce dikkat edilmesi gereken nokta sağlıklı ve düzenli beslenme. Tabii ki hijyenik beslenme bir de… Reflü ve gastrit için bahsettiğimiz sağlıklı beslenme şartlarını hatırlamak ve uygulamakta fayda var. Reflü için koruyucu bir davranış olarak kilo almamak, ya da alınmışsa vermek de önemlidir. Çok sıkı kemer kullanılmaması, yemekten hemen sonra uzanılmaması savunma amaçlı olarak düşünülmesi gereken noktalardır.

Zayıflama yollarından biri olarak sıkça başvurulan mideye kelepçe vurulması konusunda neler söyleyeceksiniz? Bu, ne derece sağlıklı bir yöntemdir?

Doğal yolla zayıflamak gerekir. Kalori almayı azaltmak ve onu fazla harcamak da söz konusu doğal yolların en başında gelen iki unsurdur. Düzenli ve dengeli beslenmek gerekir.  Bundan sonuç alınmazsa tıbbi girişimlere geçilmelidir. Tıbbi girişimlerden biri olarak diyetisyen eşliğinde diyet ve ilaçlar, bir miktar iştah kesici ya da yağ verimini azaltıcı ilaçlar düşünülebilir. Bir de mideye kelepçe takma ya da balon yerleştirme…  Tıbbi zayıflama, ilaç da dâhil, çok önerilen bir yol değil. Ama ilaçla tedavi yine en masum görüneni durumunda. Mideye balon yerleştirilerek orada bir şişkinlik hissi yaratılır ve böylece  hastanın daha az beslenmesi ya da daha çabuk doygunluk hissi duyması sağlanılır. Mideye kelepçe takılması da midenin hacmini küçülten bir yöntem. Bu noktaya gelmeden sorunu doğal yollarla çözmek gerekir. En doğrusu, bu problemler ortaya çıkmadan önce önleyici tedbirler almak olacaktır… Bu da az önce bahsettiğimiz gibi düzenli ve dengeli beslenmekle mümkün olacaktır…

Yemeklerden hemen sonra çay içilmesi ya da meyve yenmesi ne derece sağlıklıdır?

Midede gıdaların boşalma süreleri var. Mesela bir elma yersiniz, yarım saatte mideden ince bağırsaklara geçer. Yağlı bir biftek yersiniz dört saat midede bekler. Yemeği yedikten hemen sonra üstüne meyve ya da tatlı yemek doğru değil. Meyveyi ara öğün gibi yemek gerekir. Bununla birlikte, kilolu insanların tatlıyı yemekten yarım saat önce yemeleri onlarda iştah azalmasına yol açar. Ya da obez bir kişinin yemeğe başlarken salata yemesi de mideyi şişireceği için doygunluk hissi verir, hem hazmı kolaydır, hem de iştahı kapatır…

Anti - asitler çok yaygın ve reçetesiz kullanılıyor? Bunun sakıncası var mıdır, doğru mudur?

Anti- asitler yaygın kullanılıyor, doğru. Ama çok yoğun kullanılmadığı sürece büyük problem oluşturmuyor. Mide şikayetleri olan bir insanın anti- asit kullanması uygun olabilir. Ama ciddi bir mide rahatsızlıkta anti – asitlerle tedavinin geçiştirilmesini doğru bulmuyoruz. Anti – asitler yardımcı bir tedavi yöntemidir. Geçici bir rahatlama sağlar, tedavi etmez. Şikayetler ciddi ve devam ediyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.