Bahçeci Kliniği ekibinden Kadın Hastalıkları ve Doğum konusunda uzman Doç. Dr. Ulun Uluğ ile ileri yaşlardaki kadınlarda sıklıkla görülebilen hastalıklar ve alınması gereken önlemler hakkında görüştük.

İleri yaşlarda en sık görülen kadın hastalıkları nelerdir?

Daha çok genital sisteme bağlı kanserler sıklıkla görülür. Bu yumurtalık kanseri, rahim kanseri ya da rahim ağzı kanseri olabilir; bazen de vajen girişindeki dokularda kanser vakaları görülebilmektedir. Bunların hepsinden bir yana, hanımlarda en sık gözüken kanser meme kanseri olmakta. Neredeyse 80 yaşından sonra, her on hanımdan birinde meme kanserine rastlanır. Bunun dışında ilerleyen yaşlardaki hanımların cinsel hayatları pek olmadığı için cinsel yoldan geçen hastalıklar ve buna bağlı problemler çok daha az görünür.

İlerleyen yaşla birlikte kadınlarda ne gibi fizyolojik değişiklikler olur?

Belirli bir yaşta hanımların yumurtalık fonksiyonları durmakta ve menopoza girmektedir. Menapoza girdikleri zaman da vücuttaki östrojen hormonu azalır. Bu hormonun büyük yararları var, hanımları kemik erimesine karşı koruyor ve kalp hastalıklarına yakalanma riskini azaltıyor. Mesela otuzlu kırklı yaşlarda hanımlarda kalp krizi gözükmüyor ama erkeklerde gözüküyor. Hanımlarda gözükmemesinin sebebi işte bu östrojen hormonu. Fakat ellili altmışlı yaşlara geldiğimizde hanım ve erkeklerde kalp krizi riski bu hormon ortadan kalktığı için eşitleniyor. Bundan dolayı menopozdaki hanımlarda en fazla kemik erimesi ve kalp hastalıklarına yakalanma riski artmaktadır. Bunun dışında Alzheimer hastalığının östrojen eksikliğine bağlı olabileceği hakkında tahminler var. Bununla ilgili bazı veriler bulunuyor ancak henüz tam olarak saptanmış bir kesinlik söz konusu değil.

Bu değişiklikler beraberinde psikolojik sorunlar da getirebiliyor mu?

Tabii, üretkenlik potansiyelini birden bire kaybeden hanımlarda doğal olarak kendinde eksiklik hissetme olabiliyor. Özellikle hormonların azalmasıyla beraber ateş ve ter basması gibi şikayetler olabiliyor. Bu aynı zamanda bazı hanımlarda depresyona da yol açabiliyor. Bunu doğal karşılamak gerekir. Ayrıca yine bu ateş ve ter basmasıyla beraber uyku düzensizlikleri de sıkça izlenmekte.

Bu gibi sorunların üstesinden gelmek için yaşlı hanımların ne gibi önlemler alması gerekiyor?

Bunların çözümü tabii ki eksik olan hormonu vermektir. Fakat son zamanlarda yapılan çalışmaların sonucunda, bu hormon takviyesinin zararlı olabileceği ortaya çıkarıldı. Meme kanserinin daha fazla gelişebileceği ve bilakis kalp hastalıklarının, özellikle felç riskinin artabileceğini göstermiş. Bu nedenle biz kadın doğumcular sadece ciddi şekilde şikayeti olan veya erken dönemde menopoza giren hanımlara hormon tedavisi vermek taraftarıyız. Bunun dışındaki kişilereyse özellikle yüksek doz kalsiyum ve B vitamini almalarını önermekteyiz. Ayrıca bitkisel kökenli östrojenler bulunmaktadır. Bunlar soya fasulyesi gibi bitkilerde olabiliyor. Bu tip bitkilerin özlerini ihtiva eden bazı ilaçların kullanılması hanımlarda yararlı olmaktadır.

Erken tanı ileri yaştaki kadın hastalıklarında ne kadar önem taşıyor?

Menopoz döneminde kanserlerin erken tanısı çok önemlidir. Çünkü bir tümör kitlesi el ile hissedilen duruma geldiği zaman zaten çok uzun bir süre geçmiş demektir. Ele geldikten sonra tümörün hızlı büyümesi kaçınılmaz olacaktır. Bu nedenle çok erken safhalarda kanser tespiti yapılırsa tedavisi de çok kolay olmaktadır. Bunun için kadınların meme kanseri için her yıl mamografi çektirmeleri gerekir. Yumurtalık kanserleri için mutlaka ultrasonla yumurtalıklara bakılmasında fayda var. Rahim ağzı kanserleri için hem ultrasonla bakılmasında hem de PAP Smear testi yapılmasında fayda var. Tüm bu testler için hanımlara yılda mutlaka bir kere bir hekime başvurmalarını tavsiye etmekteyiz.

Gençlikteki hayat tarzının ileri yaşlara yansıması oluyor mu?

Yaşlılığa tabii ki yansıyor. Eğer gençlik döneminde kişinin hayatına birden çok cinsel partner girdiyse bu kişilerde özellikle rahim ağzı kanserinin olma olasılığı artıyor. Sigara içen kişilerde yine rahim ağzı ve yumurtalık kanseri daha fazla görünebiliyor. Kilolu olan hanımlarda rahim kanseri daha fazla görünebiliyor. Bunun dışında erken yaşta doğum yapmak meme kanseri için koruyucu, geç yaşta doğum yapmak ya da hiç çocuğu olmamak ise yumurtalık ve meme kanserleri için tetikleyici unsurlar.

İleri yaşlardaki hanımlara sağlıklarını koruyabilmeleri için neler öneriyorsunuz?

İleri yaşlardaki hanımlar birincisi jinekologa gitmekten korkmasınlar mutlaka doktor kontrolüne gitmelerinde fayda var. İlaçlarını düzgün bir şekilde kullansınlar ve bu tarama testi dediğimiz, az önce bahsettiğimiz muayeneleri, atlamadan, titiz bir şekilde takip etmeleri gerekli. Kilo vermeleri şart çünkü fazla kiloyla birlikte kemik erimesi daha fazla olabiliyor. Egzersiz yapmaları, dengeli beslenmeleri çok önemli.

Az önce bahsettiğiniz bu hastalıkların belirtileri ve tedavileri nelerdir?

Menopoz dönemindeki hastalıkların yani en çok korktuğumuz kanserlerin belirtilerini saymaya meme tümörlerinden başlayacak olursak: Memede bir kitlenin ele gelmesi veya kanlı bir akıntının olması. Yumurtalık kanserleri için kabızlık, hazımsızlık gibi şikayetlerin birdenbire başlaması ve karında bir şişkinlik hissedilmesi. Rahim ağzı ve rahim kanserlerindeyse durup dururken kanamanın ve kötü kokulu akıntının olması haberci olabilir. Bu gibi şikayetleri olan hastaların hiç vakit kaybetmeden hekimlere başvurmalarında büyük fayda var.

Bu tip durumlar, erken dönemde tespit edilecek olursa cerrahi yöntemlerle çok rahatlıkla tedavi edilmektedir. İlerleyen vakalardaysa kemoterapi, radyoterapi gibi diğer yöntemler uygulanmaktadır.