Prostat yaşlılığın normal sonucu değildir.

Bahçeci Kliniği ve Alman Hastanesi doktorlarından üroloji uzmanı Op.Dr. Emre Bakırcıoğlu, ileri yaşlarda erkeklerde sıkça rastlanan sağlık sorunlarından biri olan prostat hastalığıyla ilgili sorularımızı yanıtladı.

Prostat nedir?

Prostat erkeklerde bulunan ve mesanenin (idrar kesesi) hemen altında bulunan, erişkin erkekte 25-30 gr. ağırlığında olan bir bezdir. Üretra dediğimiz idrar yolunu çevreler. Meninin içeriğini oluşturan salgıların %15-20 prostattan gelir ve meninin akışkan hal almasını sağlayan enzimler içerir.

Prostat hastalığının sebepleri nelerdir?

Halk arasında prostat hastalığı, tıpta benign (iyi huylu) prostat hiperplazisi (büyümesi) (BPH) olarak adlandırılır. Prostat büyümesinde en önemli etken yaşlanmadır. Prostat hastalığı genel olarak 50 yaş ve üzeri erkeklerde görülür. İlerleyen yaşla birlikte prostatın büyümesinde rol oynayan diğer önemli etken ise testosteron hormonudur.

Bu hastalık için erkeklerin kaderi diyebilir miyiz?

İlerleyen yaşla birlikte genel olarak prostat bezinin büyümesi de görülür. Ancak bu bir kural değildir. Yani ileri yaşlarda olan erkeklerde küçük prostat görüldüğü gibi erken yaşlarda da ileri prostat büyüklüğü görülebilir. Ancak her erkekte prostat bezi büyümesi aynı oranda idrar yapma güçlüğü şikâyetlerine neden olmaz. Kimi erkeklerde çok büyük prostat boyutları olmasına karşın hafif veya orta düzeyde idrar yapma zorluğu görülürken küçük prostat boyutlarında ileri derece idrar yapma şikayetleri olur.

Prostat hastalığının belirtileri nelerdir?

İdrar yoluna yaptığı baskıdan dolayı idrar akımında azalma, mesaneyi tam boşaltamama, sık idrara çıkma gibi şikayetler dışında bazen ani idrara sıkışma ve idrar kaçırma gibi belirtiler de görülür. Gecede 2-3 veya daha sık idrara kalma olabilir. Cinsel açıdan ereksiyon kalitesinde azalma olabilir. İlerleyen ve tedavi edilmeyen erkeklerde mesane kas yapısının bozulmasına bağlı idrar yapma zorlukları ve daha ileri dönemlerde böbrek yetmezliğine kadar gidebilen hayatı tehdit edici sonuçlarla karşılaşılabilir.

Prostat hastalığı genellikle yaşlılarda mı görülür? Bunun sebebi nedir?

Eski Mısır papirüslerinde milattan önce 1500 yıllarında bu hastalığın belirtilerinin yazıldığı bilinmektedir. Prostat hastalığı ileri yaş hastalığıdır. Hastalığın oluşumu konusunda birçok hipotez vardır. 50 yaşın altında genelde görülmez. Bunun en önemli sebebi testosteron hormonudur.

Kaç tip prostat hastalığı vardır?

Prostat büyümesi iyi huylu (benign) olabileceği gibi içerisinde malign ( kötü huylu) tümör de içerebilir. Bunu incelemek üzere doktorunuz mutlaka kanda bakılan PSA ve türevleri isteyecektir. Ayrıca prostatın elle muayenesinde kötü huylu büyümenin belirteci olan sert nodülün ele gelip gelmediği kontrol edilir. Herhangi bir şüphe olduğunda mutlaka prostattan iğne yoluyla parça alınarak patolojik olarak incelenmesi gerekir.

Prostat önlenebilir mi?

Bazı durumlarda prostatın büyümesini engelleyici bazı ilaçlar vermekteyiz. Bu ilaçlar genel olarak testosteronun prostat bezi üzerindeki büyütücü etkisini azaltmaktadır. Ancak tabii ki bütün erkeklerin belli bir yaşta bu ilaçları kullanmasını önermiyoruz. Bir takım bitkilerin prostat bezinin büyümesini ve semptomların azalmasını sağlayıcı etkileri olduğunu biliyoruz.

Kaç yaşından itibaren düzenli muayene öneriyorsunuz?

Ben 50 yaşını geçmiş erkeklerin senede bir kez ürolojik muayene olmalarını öneririm. Ayrıca prostat kanseri riski açısından kanda PSA testi yaptırmalarını da öneririm.

Prostat hastalığı yaşlıların hayatını nasıl etkiler?

Prostat hastalığı sık idrara çıkma ve zor idrar yapma nedeniyle kesinlikle yaşlılıkta yaşam kalitesini düşüren ve tedavi veya kontrol altında olunmadığı zaman hayatı tehdit edici sonuçlar doğurabilecek bir hastalıktır. O nedenle bazı hastalarımızda bu durumun çok önemsenmediğini yaşlılığın normal bir sonucu gibi görülüp tedavilerden kaçarak en sonunda zorunluluk halinde doktora başvurduklarını görmekteyiz.

Bu takdirde de hastalarımızın tedavi süresi uzamakta ve tedavi sonrasında düzelme istenilen seviyelere ulaşamamaktadır. İlerleyen yaşla birlikte birçok sistemik hastalıkların (Şeker, tansiyon yüksekliği, kalp ve damar hastalıkları) birlikte bulunması yaşam kalitesini daha da düşürmektedir. Hastalığın tedavisinde cerrahi müdahalelerdeki sonuçları olumsuz yönde etkilemektedir.

Prostat iyileşen bir hastalık mıdır? Tedavisi nedir?

İyi huylu prostat hastalığında son yıllarda ilaçlarla tedavilerde önemli ölçüde başarı kaydedilmiştir. İlaçların kombine kullanımıyla çok yönlü tedaviler mümkün olmaktadır. Yaşam kalitesi önemli oranda arttırılmaktadır.
 
Operasyonlar açık cerrahi yöntem ve kapalı (endoskopik) yöntemler olarak ikiye ayırabiliriz. Açık cerrahi yöntemleri ileri prostat büyüklüğü olan hastalarda kullanmaktayız. Ancak günümüzde teknik imkanların gelişmesiyle açık prostat ameliyatları oldukça azalmıştır.

Kapalı operasyonlarda ise klasik olarak doku çıkarılan TUR yöntemi günümüzde önemini korumaktadır. Diğer bir yöntem ise Lazer yöntemidir. Son yıllarda yapılan çalışmalar TUR sonuçlarına benzer sonuçlar vermektedir. Ancak yine de hastaların seçilerek lazer uygulaması yapılması ve cerrahın lazer konusundaki tecrübesi bu operasyon sonrasındaki başarı açısından çok önem taşımaktadır. 

Yaşlı kişilerin tedaviye cevap vermesi gençlere göre farklılık gösterir mi?

Kesinlikle farklılık gösterir. Yapılacak cerrahi girişimlerde önceden de bahsettiğim gibi yaşlanmaya bağlı diğer hatalıkların da ortaya çıkmış olması operasyon sonrası iyileşmeyi ve hastaların yaşam kalitesini etkileyecektir. Ayrıca prostat kanseri olan vakaların mümkün olan en erken safhada yakalanması tümörün prostat bezi dışına çıkmadan (yayılmadan) tedavisini mümkün kılacaktır.

Ameliyatsız tedavi mümkün mü?

İyi huylu prostat bezi büyümelerinde ilaçla tedavi mümkündür. Ayrıca günümüzde teknolojik imkanların ilerlemesi lazerin prostat cerrahisinde kullanılması hastanede kalım süresini ve kısa sürede iyileşmeyi sağlamıştır. Ancak bu yöntemlerin hastalar üzerindeki etkinliğinin tam olarak ispatlanması açısından birkaç yıl daha süreye ihtiyaç duyulmaktadır.

Hastalığın yeniden ortaya çıkma riski söz konusu mu?

Prostat ameliyatlarından sonra alınan doku miktarı yeterli ise uzun yıllar belirtilerin (en az 5 yıl) ortaya çıkmaması gerekir. Ancak doku çıkarılmayan ve büyük prostatlara uygulanan lazer teknolojisinde ilerleyen yıllarda şikayetlerin ortaya çıkması mümkündür.

Türk toplumu prostat hakkında ne kadar bilinçli?

 İlerleyen yaşla birlikte prostata bağlı şikayetler arttığı için genellikle erkekler prostat muayenesi veya tetkikini erken dönemlerde yaptırmamaktadır.. En azından 50 yaşından itibaren PSA tetkikinin yapılmasını prostat kanserinin erken teşhisi açısından önermekteyiz.