 |
Cam Süsleme Sanatı Vitray |
Vitray, Antik Çağ’dan Günümüze Taşındı
Antik Çağ’a kadar kullanıldığı bilinen cam süsleme sanatı, çok eski zamanlardan günümüze gelişerek gelmiştir. Cam günümüzdeki kadar etkin olmasa da geçmişte de kullanılıyordu. Kalın ve küçük boyutlardaki camlar, mermerler, bronzlar ve küçük cam parçaları ile birlikte bu sanat ortaya çıktı. Bilinen en eski boyalı vitray örnekleri 9. ve 10. yy’da ortaya çıkartılmıştır.
1260’lı yıllarda vitray çok canlı olmasına karşın ışığı daha az geçiren renklerden yapılıyordu. Vitrayı Osmanlı Devleti’nin de cami, konak, saray, türbe gibi yapılarında kullandığını görüyoruz. Özellikle alçı, bu yapıların tepelerinde görülen camlarda birleştirici madde olarak kullanılmıştır. Topkapı Sarayı, Şehzade Türbesi, Süleymaniye Camii, Yeni Cami bunlara örnek teşkil etmektedir.
Her geçen gün vitray giderek önem kazanmış, özellikle iç mimarlıkta daha çok kullanılmaya başlanmıştır. Cam süsleme sanatında uygulanan birkaç tekniğe örnek olarak şunları verebiliriz:
Mozaik vitray: Mozaik vitray yapımı için gerekli olan malzemeler şunlardır: Transparan cam vitray boyası, beyaz cam materyalleri, siyah cam vitray boyası, fırça, siyah kontur, 40X30 mat cam.
40X30 ebatlarında olan camın mat tarafına siyah konturla eskiz çizilir. Çizilen eskizin içi fırça yardımı ile transparan cam vitray boyası ile boyanır. Boyanan bölgelere camlar serpiştirilir ve kurumaya bırakılır. Kuruduktan sonra eskiz siyah cam vitray boyasıyla boyanır. Bir süre daha kuruduktan sonra çerçeve yapılır.
Macunlu vitray: Macunlu vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler şunlardır: Yapılacak yerin ebadı kadar cam, selülozik vernik, selülozik tiner, renkli camlar, macun, ispirtolu kalem, elmas, pense ve silikon.
• Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir.
• Eskiz camın altına yerleştirilir.
• Rengine göre cam alınır, eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardımı ile cam çizilen yerden kesilir.
• Fazla parçalar pense ile alınır ve kesilen cam yerine koyulur.
• Bütün parçalar bu şekilde kesildikten sonra renkli camlar selülozik vernikle camdaki yerlerine yapıştırılır.
• Bu işlem de bittikten sonra camların araları macun ile doldurulur.
• Macun kuruduktan sonra selülozik tinerle silinir.
• Biten cam yapılan yere silikonla yapıştırılır.
• Renkli camlar bu iki camın arasında kalır.
Kurşunlu vitray: Kurşunlu vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler şunlardır: Renkli camlar, elmas, ispirtolu kalem, pense, havya, kurşun, pamuk, lehim, selülozik tiner.
• Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir.
• Çizilen eskiz masa üstünde sabitleştirilir, bir köşesine iki kurşun ve havya yardımı ile lehim yapılır.
• Rengine göre camlar alınır, eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardımı ile cam çizilen yerden 1,5 mm dıştan kesilir.
• Fazla parçalar pense ile alınır ve cam kurşuna yerleştirilir.
• Açıkta kalan kısmı da kurşunla birleştirilip lehim yapılır.
• Lehim yapılan yer pamuk yardımıyla silinir.
• Işlem bu şekilde sürdürülür.
• Biten cam selülozik tinerle silinir ve yapılan yere yapıştırılır.
Tifani: Tifani’nin yapımı için gerekli olan malzemeler şunlardır: Renkli camlar, elmas, ispirtolu kalem, pense, havya, bakır folyo, lehim.
• Eskiz çizilir ve renklendirilir.
• Çizilen eskiz sabitleştirilir.
• Rengine göre camlar alınır, eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardımıyla cam çizilen yerden kesilir.
• Fazla parçalar pense ile alınır.
• Camın kenarları bakır folyo ile kaplanır.
• Bütün parçalar bittikten sonra camlar birbirine havya yardımıyla lehimlenir.
• Biten cam yapılan yere yapıştırılır.
|
|