“Yaşlıların Dünyası” Araştırması

Türkiye’de yaşlı nüfusun mevcut yaşam koşullarının ortaya koyulması amacıyla, Yaşlılık Araştırmaları Merkezi (65+) olarak önce niteliksel (kalitatif) bir araştırma ve bu araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak niceliksel (kantitatif) bir araştırma yapılmıştır.

Niteliksel araştırmada, Türk yaşlısının dünyaya bakışı, beklentileri, kaygıları, umutları ve sosyal yaşam içerisindeki konumlanması, duygusal ve rasyonel ruh hallerinin incelenmesi yanısıra, genç kişilerin yaşlılığı nasıl değerlendirdiği de irdelenmiştir. Bu çalışmada  “etnografik araştırma yöntemi”* uygulanarak, yaşlılar ile yaklaşık bir günlük rutin yaşamları paylaşılmış ve mümkün olduğu kadarıyla bu süreç içerisindeki yaptıkları eylemler birebir gözlemlenmiş, kayda alınmış ve çeşitli aşamalarda derinlemesine mülakatlarla gözlemler derinleştirilmiştir.

Gözlemlerin yanısıra 55 yaş üstü ile 2 mini grup toplantısı, 30-45 yaş kadın ve erkeklerle yaşlılık üzerine fokus(odak)** grup tartışması gerçekleştirilmiştir.

Niceliksel Araştırma ile Türkiye genelinde 55 yaş üzerindeki yaşlı nüfusun yaşam tarzlarını, sorunlarını, hayattan beklentilerini, karşılanmayan ihtiyaçlarını saptayarak bu konulara yönelik kamuoyunun dikkatini çekmek ve kamuoyu yaratmak amaçlanmıştır. Araştırma, Türkiye genelinde kentsel ve yarı kentsel alanı temsilen 9 ilde (İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Adana, Samsun, Gaziantep ve Erzurum), başta B, C1, C2 sosyo-ekonomik olmak üzere tüm gruplardan (A-E), 715 deneğin katıldığı anketler sonucu gerçekleştirilmiştir.

Araştırma sonuçları Yaşlılık Araştırmaları Merkezi (65+)’nın 4 ilkesi doğrultusunda şöyle özetlenebilir:

Toplumsal değişimin, çekirdek aile, çalışan kadın, şehir yaşamı gibi modern yaşamın gereklerinin yaşlıların üzerindeki etkileri:

1. Her 10 yaşlıdan 1’i yalnız yaşıyor.
2. Bayram ve babalar/anneler günü gibi günlerde çocukları tarafından hatırlanma oranı, evlenme yıldönümü ve doğum günü gibi kişisel günlere göre çok yüksek.
3. Yaşlıların % 91’i aile bireyleri ile olan ilişkilerinden memnun
4. Yaşadığı şehirden memnunluk oranı metropollerde % 67’ye iniyor

Yaşlılıların özel sektör ve kamuda ayrı bir segment olarak ele alınması, yaşlılara özel ürün-hizmet hazırlanması:

1. Görüşmeye katılan kişilerin çok küçük bir bölümü internet erişiminin olduğunu belirttiler. (% 14)
2. Televizyon izleme yaşlı insanların günlük hayatını dolduran önemli bir aktivite olarak karşımıza çıkmaktadır (% 86).
3. Bankacılık ve benzeri temel faaliyetlerinde tanıdıklarından destek alanların oranı % 20, cep telefonuna sahip olanların oranı % 63
4. Modern yaşam zorluklarının başında ürünlerin kullanımlarının komplike olması gelmektedir (% 23).

Yaşlılığın toplum tarafından ve bizzat kendileri tarafından algılanışının değiştirilmesi:

1. Araştırmaya katılanlar, bir insanın ortalama 65 yaşından sonra yaşlı sayılacağını belirtmiştir.
2. Yaşlanma belirtileri bedensel fonksiyonlarda yavaşlama, gerileme saçların beyazlaması, cildin kırışması ve yaşama arzusunun azalması.
3. Üniversite mezunlarında yaşlandığını düşünenlerin oranı, diğer eğitim düzeylerine göre daha düşüktür.
4. Görüşülen kişilerin % 40’ı artık yaşlandığını kabul ediyor.

Mutlu yaşlılık için gereken koşulların yaratılması:

1. Fiziksel ve bilişsel faaliyetlerde bulunarak hayatla iç içe olabilmek (aktif).
2. Duygusal tatmin (aileyle, dostlarla ilişki, topluma faydalı olmak). Yaş ilerledikçe yalnızlık duygusu artıyor, aile daha çok önem kazanıyor.
3. Sorunların çözümü önce devletten(% 40) sonra çocuklardan bekleniyor. (%37)

Araştırmanın özet sonuçlarını görmek ve bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.

* Etnografik araştırma yöntemi, ele alınan hedef kitlenin geleneklerinin, inançlarının, tutumlarının ve davranışlarının saha çalışmaları yöntemi ile toparlanması.

*Odak grup tartışmaları, önceden belirlenmiş yönergeler çerçevesinde gerçekleştirilen, bu yöntemin mantığına uygun olarak, görüşülen kişilerin öznelliklerini ön planda tutan, katılımcıların söylemine ve bu söylemin toplumsal bağlamına dikkat edilmesi gereken ileri bir nitel araştırma tekniği.